آشنایی با اداره کل دامپزشکی خراسان رضوی
بر اساس تعریفی که علمای حرفه دامپزشکی ارایه می دهند، دامپزشکی دانشی تجربی است که به شناخت، درمان و پیشگیری بیماریهای حیوانات اهلی و درمان سایر حیوانات میپردازد. در این رشته همچنین به بیماریهای مشترک انسان و دام نیز پرداخته میشود. اگر چه شواهد مربوط به وجود پزشک حیوانات به تمدنهای بابل و مصر در ۲۰۰۰ سال قبل از میلاد مسیح باز میگردد ولی در کشورمان بطور مشخص تاریخ تشكيل اولين هستة دامپزشكي به 80 سال قبل تحت عنوان موسسه دفع آفات حيواني بازميگردد. بعداز بروز بيماري طاعون گاوي كه تلفات زيادي را در گاوداريهاي كشور ايجاد نمود، روند بطئي رشد دامپزشكي آغاز گرديد و در مقاطعي كه با بحرانهای شیوع بیماریهای دامی و همهگيريهاي خاص دامی یا مشترک بین انسان و حیوان شده يا خطر شيوع آنها قوت ميگرفت، این روند از رشد سریعتری برخوردار میشد. در سال ١٣٥٠ و با بالا گرفتن شيوع بيماريهاي مشترك بين انسان و حيوان در كشور، قانون سازمان دامپزشكي كشور در مجلس شوراي آن زمان تصويب و تا كنون مرجع قانوني سياستگذاريهاي دامپزشكي كشور بوده است. 
هم اكنون بالاترين سطح تشكيلات دامپزشكي در شهرستان شبكه، در استان ادارهكل و در كشور، سازمان دامپزشكي كشور است كه در زيرمجموعه وزارت جهاد كشاورزي انجام وظيفه مينمايند.
از سال ١٣٥٠ كه قانون سازمان دامپزشكي كشور تصويب و لازمالاجرا شد بالغ بر ٣ دهه ميگذرد. با توسعه شهرها و افزايش جمعيت كشور و افزايش تقاضا، فعاليتهاي دامپزشكي از حيث كميت و تنوع تغيير پيدا كرده و دامنة فعاليتهاي او كه در زماني تنها محدود به جامعه روستايي و عشايري بود به بطن شهرها كشانيده و زندگي شهري بدون حضور دامپزشكي را تقريباً غير ممكن كرده است. عرصههاي فعاليت دامپزشكي را در چند مورد ميتوان خلاصه نمود:
١. صيانت از سرمايههاي دامي كشور. روزگاري در همين كشور بروز بيماري طاعون گاوي در بازههاي زماني مختلف منجر به تلفات بيشمار دامها ميشد و دامداران را به خاك سياه مينشاند. تنها در اپيدمي سراسري طاعون گاوي در سال 1348 مرگ و مير بيش از 000/800 رآس گاو و گوساله ثبت گرديده است. اين اپيدمي با درجاتي خفيف تر در سال1360 تا 1373 منجر به تلفات قابل توجه دامها در كشور شد و اينك دامپزشكي با اقتدار تمام از ريشهكني اين بيماري طي ١٠ سال اخير خبر ميدهد. اين گزارش توسط OIE (دفتر بينالمللي بيماريهاي واگير دام) به تاييد رسيده و به يمن تلاش و مساعي همكاران دامپزشكي، كشورمان در زمره مناطق عاري از بيماري طاعون گاوي به ثبت رسيده است.
درحال حاضر نيز تلاشهاي مستمري در جهت ريشهكني ساير بيماريهاي دام و طيور صورت ميپذيرد كه در اين ميان بيماريهاي تب برفكي، طاعون نشخواركنندگان كوچك، بروسلوز و آبله در رأس اين برنامهريزيها قرار دارند. مايهكوبي گسترده و انبوه دامها در مقاطع زماني مناسب، حذف دامهاي مبتلا، درمان انفرادي دامها و مبارزه با انگلهاي داخلي و خارجي از راههاي مقابله با بيماريهاي مختلف دام، طيور، آبزيان و زنبور عسل است.
2. ارتقاء سطح بهداشت عمومي از طريق نظارت بر چرخة توليد تا مصرف فراوردههاي خام دامي. بر اين اساس كار دامپزشكي از محل پرورش دام، طيور آبزيان و ... شروع و تا زمان حمل، نگهداري، توزيع و مصرف فراوردههاي خام دامي ادامه مييابد. استقرار دامپزشك و كارشناسان دامپزشكي در محل دامداريها، مرغداريها مراكز آبزي پروري، كارگاههاي عملآوري و بستهبندي فراوردههاي خام دامي(پوست، روده، گوشت، شير و تخم مرغ)، بازديد از مراكز نگهداري و عرضة فراوردههاي خام دامي نظير سردخانهها، قصابيها و فروشگاههاي عرضة پروتئين حيواني جزئي از فعاليتهاي دامپزشكي در جهت ارتقاء بهداشت عمومي جامعه است.
3. پيشگيري از شيوع بيماريهاي مشترك بين انسان و حيوان: تنوع و تعدد بيماريهاي مشترك بين انسان و حيوان كه تاكنون بالغ بر ٨٥٠ نوع آن شناسايي شده است، غالباً از حيوان به انسان انتقال مييابد. طي چند سال اخير شيوع بيماريهايي نظير آنفلوآنزاي فوق حاد پرندگان، بيماري جنون گاوي، تب خونريزي دهنده كريمه كنگو، تب دره ريفت و ... بر اهمیت حضور دامپزشکی در کشورهای مختلف بیانگر اهمیت حضور دامپزشکی در این عرصه است.
4. کنترل بیماریهای مشترک بخش دیگری از فعالیتهای دامپزشکی را تشکیل میدهد که در قانون سازمان دامپزشکی به صراحت به آن اشاره شده است. از سالها قبل مبارزه با بیماریهای بروسلوز، سل، هاری و مِشمِشه تدوین شده است لیکن به دلایل مختلف تنوع و تعداد این موارد به شکل گستردهای در حال افزایش است و بالطبع حجم گستردهای از فعالیتها را به خود اختصاص میدهد.
در مجموع فعالیتهای دامپزشکی با توجه به محدودیتهای موجود قابل بررسی است. گستردگی استان، بالا بودن نسبی جمعیت دامی، وجود پتانسیلهای مناسب پرورش انواع دام و طیور، وجود مشکلاتی نظیر ترانزیت و حمل و نقل دام و فراوردههای خام دامی از مرزهای کشور و الزام دامپزشکی به اعمال شرایط سختگیرانه قرنطینهای، بروز خشکسالیهای مکرر و ... حجم قابل توجهی از فعالیتهای دامپزشکی استان را تشکیل میدهد که لزوم برنامهریزیهای مناسب و کارآمد را از سوی مسئولین مربوطه استان میطلبد. و اینکه تا کنون بسیاری از کانونهای بیماری در استان کنترل و مهار شده است ماحصل این تلاشها و فعالیتهاست.
ایجاد زمینههای مناسب اشتغال برای بخش خصوصی که منجر به جذب مناسب فارغالتحصیلان مقاطع مختلف دامپزشکی شده است قابل تقدیر است. وجود مراکز متعدد درمانگاهی، مراکز مایهکوبی دام و طیور، آزمایشگاههای تشخیص دامپزشکی، مراکز تهیه و توزیع دارو و استقرار دامپزشک ناظر در کشتارگاهها و مراکز پرورش، بستهبندی و نگهداری فراوردههای خام دامی و فراوردههای دارویی نشانگر موفقیت دامپزشکی در اجرای اصل 44 قانون اساسی بوده و هست. در همین راستا اجرای پروژههای خرید خدمات از بخش خصوصی نشاندهنده تعامل مناسب بخش اجرا با بخش خصوصی و همچنین توانمندی بخش خصوصی استان است.
توسعه آزمایشگاههای تشخیص دامپزشکی مرجع، قرار گرفتن آزمایشگاههای دامپزشکی استان در فهرست آزمایشگاههای مرجع سازمان دامپزشکی کشور، اجرای پروژة عظیم مرکز بررسی بیماریهای دامی گلمکان و تلاش مضاعف در اجرای دقیق وظایف قانونی دامپزشکی و همه و همه بیانگر بالندگی و روند روبه رشد دامپزشکی در عرصههای مختلف بهداشتی است که آیندهای روشنتر را برای دامپزشکی استان ترسیم خواهد کرد و البته در کنار همة این موارد همکاری، همدلی و حمایتهای مالی و معنوی تمامی مسئولین استان راهگشای تمامی تنگناهای پیش رو خواهد بود.
مرکز ایزوله بررسی بیماریهای دامی گلمکان که به عنوان یکی از پروژههای منحصربفرد در خاورمیانه است که ساخت آن از سال 1379 آغاز شده و امید میرود تا سال 1389به بهرهبرداری برسد. با اجرای این پروژه امکان آزمایش بر روی انواع نمونههای مرضی، تشخیص دقیق بیماریها، آموزش کارشناسان دامپزشکی و ... ممکن خواهد شد. این مرکز از نظر ایمنی در سطح آزمایشگاههای سطح 2 تقسیم بندی میشود.
